Beşiktaş và câu nói đắt nhất kỳ chuyển nhượng: “Tôi sẽ trả bất cứ thứ gì cậu ấy muốn”

“Cậu thuyết phục được cậu ấy, tôi sẽ trả bất cứ thứ gì cậu ấy muốn.” Serdal Adalı, chủ tịch Beşiktaş, nói câu đó về Dusan Vlahovic trong cuộc phỏng vấn độc quyền dành cho A Spor. Không phí chuyển nhượng, không mức lương, không thời hạn hợp đồng. Nếu phải chọn một câu duy nhất để gói lại mùa hè này của đội bóng áo đen trắng, tôi chọn câu ấy — vì nó mang theo cả tham vọng lẫn lỗ hổng của một cuộc tái thiết. Người ta gọi tôi là kẻ viết văn trên thềm cỏ. Tôi chỉ biết ghi lại nhịp thở của trái bóng trước khi nó lăn. Nhịp thở ấy ở Istanbul đang dồn dập hơn bất cứ nơi nào tôi từng đặt chân trong mười bảy năm làm nghề. Beşiktaş thuộc nhóm Big Three của Süper Lig, bên cạnh Galatasaray và Fenerbahçe. Vị thế tài chính của họ trong bộ ba ấy lại thấp nhất. Khi Adalı tiếp quản câu lạc bộ, khoản nợ với Hiệp hội Ngân hàng Thổ Nhĩ Kỳ được cho là rơi vào khoảng 120–130 triệu euro. Ông nói hiện tại chỉ còn khoảng 52 triệu euro. Mức giảm gần 60 phần trăm là dữ kiện cụ thể nhất trong toàn bộ cuộc trò chuyện, và cũng là dữ kiện cần kiểm chứng nhất, bởi nguồn duy nhất ở đây là chính vị chủ tịch. Không có bảng cân đối nào được công bố kèm theo, không có kiểm toán độc lập nào được viện dẫn. Song song với việc trả nợ, ban lãnh đạo bổ nhiệm Vincenzo Italiano làm huấn luyện viên trưởng. Điều đáng nói nằm ở cách họ chọn người. Hai danh sách ứng viên được lập độc lập — một của bộ phận điều hành bóng đá, một của câu lạc bộ — có khoảng ba cái tên trùng nhau, và Italiano nằm trong cả hai. Ông đến sau khi đàm phán với Napoli đổ vỡ. Một quy trình có dữ liệu, không phải một phản ứng chạy theo tin đồn. Về chiến thuật, cuộc phỏng vấn không cung cấp gì. Không sơ đồ đội hình, không cách pressing, không điều chỉnh trong trận. Tín hiệu duy nhất là hồ sơ tuyển quân: một trung phong mũi nhọn đắt giá và một cầu thủ chạy cánh sáng tạo. Vlahovic và Leandro Trossard. Đọc từ đó ra một mô hình kiểm soát bóng rồi dồn lực vào phần ba cuối sân là suy luận có cơ sở, nhưng vẫn là suy luận. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu Süper Lig suốt nhiều mùa, tôi thấy các đội bóng lớn Thổ Nhĩ Kỳ thường mua tiền đạo trước khi mua hệ thống, rồi trả giá cho sai lầm ấy bằng những tháng đầu mùa giải hoang mang. Đây là chỗ tôi muốn dừng lại lâu hơn một chút. Trong toàn bộ danh sách mục tiêu, Vlahovic được mô tả như giải pháp tiền đạo duy nhất mà ban lãnh đạo chấp nhận. Adalı nói thẳng: mua Vlahovic và không nhìn ai khác. Một mũi nhọn duy nhất cho cả một mùa giải là cấu trúc mong manh. Chấn thương, thẻ phạt, chậm hòa nhập — bất cứ biến số nào cũng đủ làm sụp cả kế hoạch tấn công. Chính Italiano được cho là đã nhận xét Vlahovic cần “một chút thời gian”, nghĩa là nguy cơ cầu thủ này bỏ lỡ giai đoạn tiền mùa giải và vào guồng muộn. Một pha chạm bóng là một câu thơ lỡ dở. Trái bóng lăn đi, nhưng người viết thì ở lại. Kèm theo đó là vấn đề kỷ luật lương. Câu “trả bất cứ thứ gì cậu ấy muốn” là dấu hiệu kinh điển của phần thưởng hoảng loạn — mức giá vượt xa giá trị hợp lý vì áp lực từ khán đài và truyền thông. Với một câu lạc bộ vừa tuyên bố giảm nợ gần 60 phần trăm, việc đồng thời theo đuổi ba mục tiêu cao cấp nằm trong thế căng với chính câu chuyện tài chính mà họ đang kể. Hai điều đó chưa được hòa giải trong bất kỳ phát ngôn nào. Trossard là trường hợp khác. Arsenal. Câu lạc bộ theo đuổi anh đến tận phút cuối của kỳ chuyển nhượng trước, và tiếp tục theo đuổi bây giờ. Đây là mục tiêu có cấu trúc, theo dõi dài hơi, ít rủi ro trả giá hoảng loạn hơn — nhưng cũng dễ rơi vào bẫy chi phí chìm: càng theo lâu, càng khó bỏ. Raskin thì thú vị ở chỗ khác. Câu lạc bộ theo dõi anh hai đến ba năm, dấu hiệu tích cực cho thấy tuyển trạch có chu kỳ dài và kỷ luật định giá. Nhưng thương vụ được cho là đổ vỡ vì huấn luyện viên của đội bóng kia lên tiếng. Chi tiết nhỏ ấy hé lộ căng thẳng giữa ban lãnh đạo và ban huấn luyện trong việc chốt mục tiêu — một vết nứt có thể tái xuất, nhất là khi Italiano vừa được trao quyền phủ quyết. Ngoài thị trường chuyển nhượng, còn hai đòn bẩy cấu trúc khác. Thứ nhất là gói bản quyền truyền hình Süper Lig đang được đấu thầu lại. Adalı bày tỏ hy vọng giá trị sẽ trở về mức cũ, và ông nói lợi ích sẽ lan ra toàn giải. Nếu gói thầu tăng mạnh, dòng tiền chảy về mọi câu lạc bộ, nhưng chảy mạnh nhất vào ba ông lớn — nghĩa là khoảng cách với nhóm trung bình càng rộng. Thứ hai là sân vận động: sức chứa được mở rộng thêm 4.500 chỗ mỗi khán đài phía sau, dự kiến hoàn thành cuối tháng Mười Một. Đây là đòn bẩy doanh thu đo được, và có mốc thời gian kiểm chứng được. Ở tầng học viện, Beşiktaş ký với một cầu thủ trẻ người Belarus và so sánh cậu ấy với İlhan, nhưng chính ban lãnh đạo thừa nhận nhóm này chưa sẵn sàng. Đội hình vẫn dựa vào trụ cột kỳ cựu. Rồi đến phần ồn ào nhất: trọng tài. Adalı nói Beşiktaş bị từ chối sáu bàn thắng trong mùa này, những bàn mà theo ông “không ai phản đối được”. Ông than về bốc thăm, về lịch thi đấu khó nhất suốt hai ba năm, và gói tất cả vào một câu: “Có VAR, nhưng không dành cho chúng tôi.” Ông còn nộp đơn tố cáo hình sự đối với nhân sự của đài truyền hình liên quan đến vị trí đặt máy VAR. Và ông cảnh báo rằng nếu tình trạng này tiếp diễn, “sẽ có những chuyện chúng tôi không kiểm soát được”. Đó là những phát ngôn mang rủi ro kỷ luật thật. Liên đoàn Bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ có tiền lệ xử phạt các quan chức câu lạc bộ vì phát ngôn về trọng tài, và một đơn tố cáo hình sự đẩy câu chuyện từ tranh cãi thể thao sang địa hạt pháp lý. Cái giá có thể đến dưới dạng tiền phạt, cấm chỉ đạo, hoặc tệ hơn: thiện chí của trọng tài trong những vòng đấu sau. Kịch bản xấu nhất là đơn tố cáo bị bác bỏ, còn câu luyện “những chuyện không kiểm soát được” thì bị nhớ lại như một lời đe dọa. Song song, Adalı dựng lá chắn cho đội trưởng. Orkun Kökçü được gọi là “lằn ranh đỏ”, là người “vượt lên trên một cầu thủ Beşiktaş”. Cách nói ấy bảo vệ phòng thay đồ khỏi sức ép khán đài, đồng thời ngầm thừa nhận rằng sức ép ấy có thật — nếu không thì đã không cần dựng lá chắn. Một đội trưởng tích lũy thẻ vàng đều đặn mà vẫn được nâng lên thành biểu tượng bất khả xâm phạm là dấu hiệu của một phòng thay đồ đang cần điểm tựa tinh thần hơn là cần kỷ luật. Giờ đến phần tôi cho là quan trọng nhất, và nó đi ngược lại trực giác. Tôi học cách nghe sân cỏ bằng tim, bởi vì lý trí đã nói quá nhiều lời nhàm. Nhưng ở đây, lý trí mách tôi một điều khác: câu chuyện trọng tài, dù có thật hay không, đang hoạt động như một van xả. Nó hướng toàn bộ sự chú ý ra bên ngoài — ra Ủy ban Trọng tài Trung ương, ra VAR, ra đài truyền hình — trong khi những câu hỏi khó nhất nằm ở bên trong. Với một huấn luyện viên vừa đến, một trung phong còn chưa cập bến, và một mùa giải khởi đầu bằng áp lực vô địch, việc đóng khung mọi thất bại thành bất công của trọng tài là cách bảo vệ hợp lý cho cả thầy lẫn trò. Nhưng đó cũng là cách để những vấn đề chiến thuật thật — hàng thủ, khả năng xoay tua, độ sâu đội hình — không bao giờ được gọi đúng tên. Người ta có thể gọi lối viết này là quá văn chương. Tôi chấp nhận. Nhưng khi một chủ tịch nói sẽ trả bất cứ thứ gì cho một cầu thủ chưa ký, và cùng lúc vẽ ra viễn cảnh bạo lực khó kiểm soát, thì hai câu đó thuộc về cùng một trang giấy. Điều đáng theo dõi không nằm ở việc Vlahovic có cập bến Istanbul hay không. Nó nằm ở chỗ: nếu thương vụ đổ vỡ sau lời hứa công khai ấy, câu chuyện bất công sẽ phải gánh thêm một tầng nữa — và lần này, nó sẽ không còn chỗ để giấu phần trách nhiệm thuộc về chính mình. Còn nếu thành công, người ta sẽ quên rất nhanh rằng khoản nợ vừa giảm một nửa đang chờ bị đặt cược lần nữa. Căn phòng trọ Moscow không có cửa sổ, nhưng đêm nào tôi cũng thấy World Cup soi qua khe bút. Ở Istanbul bây giờ không có World Cup, chỉ có một kỳ chuyển nhượng. Nhưng ánh sáng hắt qua khe cửa thì giống hệt.